10 dingen die wetenschappers kunnen leren van improvisatietheater

Zeg niet ‘nee’, maar ‘ja en’

‘Ja en’ is de basishouding van elke improvisator. Je aanvaardt niet alleen wat je tegenspeler of het publiek voorstelt (ja), maar gaat er ook actief op in (ja en). Je bouwt verder op wat de ander zegt, denkt mee op hetzelfde élan, stelt vragen.

Die houding doet wonderen om een lezing of les interactiever te maken. Komt er een vraag of opmerking uit het publiek? Bekijk dat niet als tijdverlies, maar ga ermee aan de slag.

Luister naar je publiek

Als goede improvisator merk je het als een sketch niet aanslaat. Je observeert de zaal en stuurt bij waar nodig.

Ook een wetenschapper kan daarvan leren. Luister naar je doelpubliek en speel in op hun verlangens en noden. Sta tijdens het spreken open voor verandering: als je publiek iets anders blijkt nodig te hebben, durf dan je inhoud aan te passen.

Wees empathisch

Theatermakers geven personages vorm door zich in anderen in te leven. Ook voor geslaagde wetenschapscommunicatie is empathie cruciaal. Stel jezelf de vraag: waar houdt jouw doelpubliek zich mee bezig?

Tenzij je voor een zaal vol anatomen spreekt, begin je een lezing over gehoorverlies niet met de anatomie van het oor. Bij studenten kan je vragen: heb je wel eens een ‘tuut’ in de oren gehad, de ochtend na een nachtje stappen? Bij ouderen: wie vindt het moeilijk om met de feestdagen meerdere gesprekken tegelijk te volgen? Speel je in op het referentiekader van je publiek, dan bereik je hen veel beter.

Communiceer zo laagdrempelig mogelijk

Elke onderzoeker of lesgever kent het: je stelt een vraag, maar er komt geen antwoord. Het blijft doodstil.

Ook in impro komt dat veel voor, en daarom verlagen improvisatoren de drempel om deel te nemen. Maak vooraf duidelijk wat je verwacht. Vraag dus niet ‘is alles duidelijk?’ maar ‘willen jullie wuiven als alles duidelijk is?’

Falen mag

Niet elke sketch is goed — zo gaat dat in improvisatietheater. En niet elke lezing hoeft de beste ooit te zijn, niet elke les hoeft in het geheugen gegrift te staan. Je mag dingen proberen, ook als ze achteraf niet blijken te werken. Leg de lat niet te hoog, want dan wurg je je creativiteit.

Toon de mens achter de onderzoeker

Improvisatoren creëren personages waarmee mensen zich kunnen identificeren. Want wie zich aangesproken voelt, kan je echt raken. Mensen communiceren met mensen, niet met informatieverstrekkers. Wil je als wetenschapper echt communiceren? Zorg dan dat anderen zich in jou herkennen — wees niet bang voor persoonlijke anekdotes en ervaringen.

Humor is toegestaan

Lachen mag, ook bij serieuze onderwerpen. Wissel zware passages af met lichtere: zo hou je de aandacht van je publiek erbij.

Podiumprésence

Een goede improvisator voelt zich als een vis in het water op het podium — of doet tenminste alsof. Straal ook als wetenschapper vertrouwen uit. Zelfs als je het (nog) niet hebt: fake it until you make it. Let op je houding: sta recht en fier, spreek luid genoeg, articuleer, en vervang je serieuze blik door een glimlach.

Maak er een verhaal van

Mensen luisteren graag naar verhalen. Zou je je onderzoek niet kunnen vertellen als een verhaal, met een hoofdpersonage dat iets nastreeft maar op obstakels stoot? Misschien ben je dat hoofdpersonage zelf wel.

Plezier

Misschien is plezier wel de grootste les van improvisatietheater. Het zou stresserend kunnen zijn — je moet iets bedenken op een podium — maar eigenlijk is het vooral plezant. Hetzelfde geldt voor wetenschapscommunicatie. Vergeet vooral niet ervan te genieten.